У Мінску адзначылі 125-годдзе з дня народзінаў Казіміра Сваяка

Вечарам 23 лютага ў Мінску, у сядзібе Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны адзначылі 125-годдзе з дня народзінаў выбітнага беларускага паэта, рэлігійнага і грамадскага дзеяча Казіміра Сваяка.



Казімір Сваяк (Канстанцін Стэповіч, 24.02.1890, вёска Барані Свянцянскага павета Віленскай губерні, цяпер Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці — 06.05.1926, Вільня)


Будучы паэт-святар Казімір Сваяк нарадзіўся ў сям’і лесніка Мацея Стэповіча, у сядзібе, дзе пасля рэстаўрацыі ў кастрычніку 2010 года адкрылася экспазіцыя “Дом Казіміра Сваяка” — Астравецкага гісторыка-этнаграфічнага музея ў вёсцы Барані.

Пасля заканчэння Віленскай духоўнай семінарыі юнак быў пасвячоны ў святара, служыў спачатку ў парафіі Камаі (цяпер Пастаўскі раён Віцебскай вобласці), а затым два гады (1915–1916) падчас Першай сусветнай вайны, калі тэрыторыя Беларусі была акупавана нямецкімі войскамі, — у роднай парафіі Клюшчаны, што цяпер на Астравеччыне. Менавіта тут, у сваёй роднай вёсцы малады святар разгарнуў актыўную рэлігійна-нацыянальную дзейнасць: праводзіў беларускамоўныя набажэнствы і казанні, стварыў сем беларускіх школ, беларускія настаўніцкія курсы і драматычны гурток. Малады святар, які валодаў добрым слыхам і лірычным тэнарам, цудоўна граў на скрыпцы, а смычком дырыжыраваў, арганізаваў касцёльны хор, з якім развучваў не толькі рэлігійныя, але і беларускія народныя песні. Апроч таго, Казімір Сваяк утварыў нелегальны гурток “Хаўрус Сваякоў”, галоўнай задачай якога з'яўлялася самаадукацыя на аснове хрысціянскай этыкі. Удзельнікі гуртка рыхтавалі і чыталі рэфераты, ладзілі канцэртна-дэкламацыйныя сходы, арганізоўвалі прадстаўленні (для пастаноўкі выкарыстоўваліся найчасцей п'есы самага святара) і народныя бібліятэкі.

У 1916 годзе паэт-святар быў пераведзены касцёльнымі ўладамі ў вёску Карыцін каля Беластока, дзе таксама спрабаваў увесці беларускую мову ў касцёле, але гэта было адразу забаронена мясцовым пробашчам. У 1920 годзе служыў пробашчам ў вёсцы Засвір, што на Мядзельшчыне (цяпер Мінская вобласць), у напаўразбуранай кармяліцкай святыні, пераробленай пасля паўстання 1863 года ў праваслаўную царкву. Казімір Сваяк стаў першым пробашчам пасля аднаўлення касцёла, тоўстыя і вільготныя сцены якога былі шкоднымі для яго здароўя. З-за даносу нядобразычліўцаў хутка паэту-святару было забаронена служыць на беларускай мове, нават уладамі быў учынены вобыск з мэтай знайсці беларускамоўную літаратуру. 

Гэты незвычайны чалавек памёр ад сухотаў маладым — на 37-м годзе жыцця, пахаваны на могілках Роса ў Вільні. Пісаў вершы па-беларуску, пры жыцці выдаў зборнік глыбока рэлігійнай і паэтычнай лірыкі "Мая ліра" (1924), п'есу "Янка Канцавы" (1920). Пасля смерці выйшла фантазія-містэрыя "Купалле" (1930), дзённік "Дзея маёй душы" (1932), малітоўнік для беларусаў-каталікоў "Голас душы".

Вечарыну адкрыў старшыня ТБМ Алег Трусаў

Удзельнікі вечарыны назвалі Казіміра Сваяка “пакутнікам за веру і беларускі народ, які асэнсоўваў лёс беларускага народа ў кантэксце біблейскай гісторыі і рабіў сваю справу з народам для Бога”.

Выступае Адам Мальдзіс

На думку доктара філалагічных навук, прафесара Адама Мальдзіса, разам з постацямі заснавальніка мінскага Чырвонага касцёлу Эдварда Вайніловіча, беларускага першадрукара Францішка Скарыны і каралевы польскай, заснавальніцы дынастыі Ягелонаў Соф’і Гальшанскай асоба Казіміра Сваяка заслугоўвае кананізацыі.

Прамаўляе Алесь Цыркуноў

 Трыпціх Алеся Цыркунова — прысвячэнне Казіміру Сваяк

Падчас вечарыны прагучалі вершы Казіміра Сваяка, дэманстраваўся слайд-фільм пра ягонае жыццё, экспанаваліся творы вядомага беларускага мастака Алеся Цыркунова, прысвечаныя нашаму выбітнаму земляку. Дарэчы, менавіта высілкамі Алеся Цыркунова была арганізаваная гэтая вечарына.

Удзельнікі вечарыны

 

Фота Марата Гаравога

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

Каментаваць