Трэцяе дзіцё — непад’ёмнае

Шмат хто з беларускіх палітыкаў любіць пагаварыць. Асобныя з іх вельмі падобныя да таго героя з «Рэвізора» Гогаля, у якога з кожным словам Цыцэрон з языка злятаў.



Шмат хто з беларускіх палітыкаў любіць пагаварыць. Асобныя з іх вельмі падобныя да таго героя з «Рэвізора» Гогаля, у якога з кожным словам Цыцэрон з языка злятаў.

І чым бліжэй прэзідэнцкія выбары, тым больш становіцца такіх умельцаў. Прыкладам, галоўны прэтэндэнт на першую ў краіне пасаду вельмі хораша выказаў сваю мару аб беларускай жанчыне: «Тое, што Гасподзь наканаваў жанчыне быць маці, бясспрэчна. Якая б кар’ера ні была, вам прыйдзецца займацца выхаваннем сваіх дзяцей. Я хачу, каб наша жанчына нараджала не менш за трое дзяцей».

Прыгожа сказана і неабыякава — з болем пра будучыню краіны.

Але, мусіць, галоўны прэтэндэнт не надта ведае тую краіну, якой кіруе ўжо 16 гадоў.

Дык вось, па звестках Белстата, у структуры малазабяспечаных сем’яў асноўную частку (67,9%) складаюць хатнія гаспадаркі, якія маюць дзяцей ва ўзросце да 18 гадоў.

У сярэднім дзетныя сем’і маюць горшы матэрыяльны стан, чым астатнія. Зразумела, што лозунг «усё лепшае дзецям!» у дзяржаўнай рыторыцы мае прапагандысцкі сэнс. Калі, прыкладам, кіраўнік краіны разважае пра грамадскую неабходнасць БРСМ ці піянерскую арганізацыю, у якіх дзеці і моладзь атрымліваюць выхаванне ў лепшых традыцыях мінулых часоў.

Але для большасці бацькоў — гэта паўсядзённае жыццё з яго сапраўднымі і нялёгкімі клопатамі. Ведама ж, што дзецям неабходна якаснае і разнастайнае харчаванне, іх трэба прыгожа абуваць-апранаць, забяспечваць рэчамі і паслугамі, якія гарантуюць іх спартыўнае і культурнае развіццё.

І што атрымліваецца на справе? Як паказалі вынікі выбарачнага абследавання хатніх гаспадарак спецыялістамі Белстата (право­дзяцца рэгулярна штоквартальна), 5,6% ад іх агульнай колькасці ў першым паўгоддзі 2009 года мелі сярэднемесячныя рэсурсы ў памеры да 300 тысяч рублёў. Сярод сем’яў з дзецьмі гэты працэнт удвая вышэй — 10,5%, сярод сем’яў, у якіх двое і болей непаўналетніх дзяцей, амаль утрая — 17,1%.

Прычым тут улічаны не толькі ўсе віды непасрэдна грашовых паступленняў, у тым ліку сацыяльнай дапамогі дзецям, але і ўсіх іншых матэрыяльных прыбыткаў. Прыкладам, калі хатняя гаспадарка мае агарод на лецішчы або вядзе падсобную гаспадарку ў вёсцы, то кошт выгадаванай бульбы з морквай, пералічаны па дзеючых цэнах, заносіцца ў лік грашовых здабыткаў сям’і.

А камунальныя плацяжы, падаткі ды іншыя абавязковыя плацяжы ад агульнай сумы даходаў адымаюцца. Такім чынам, кожная дзетная сям’я мае ў месяц на чалавека не больш за 300 тысяч рублёў — не больш 100 долараў. Мусіць, нікому не трэба тлумачыць, што 100 долараў у месяц на дзіця — гэта не шмат. Калі ж улічыць доларавую інфляцыю апошніх гадоў, то і зусім мала.

І гэта ў сярэднім. Ёсць нямала сем’яў, чые даходы з улікам дапамогі дзяржавы ледзьве дацягваюць узроўню пражытачнага мінімуму, гэта значыць знахо­дзяцца на мяжы беднасці.

Наступная шкала вымярэння дабрабыту хатніх гаспадарак месціцца ў дыяпазоне ад 300 да 500 тысяч рублёў. Такі грошы «на кішэні» маюць 24% усіх беларускіх хатніх гаспадарак. Сярод усіх дзетных сем’яў іх ужо 35,3%, а сярод тых, у каго двое і болей дзяцей — 45,6%.

Вынікі падліку сумныя. Сярод увогуле не багатых беларусаў 29,6% сем’яў грошай на асабістыя выдаткі маюць не болей за 500 тысяч рублёў. Сярод сем’яў, якія выхоўваюць двух і больш дзяцей, гэты працэнт сягае да 62,7. Па сутнасці, такія сем’і ствараюць натуральную рэзервацыю, населеную сацыяльнымі аўтсайдэрамі. Ці лузерамі, як характарызуе бедных людзей расійскі прэзідэнт Мядзведзеў.

«Канстытуцыйная большасць» хатніх гаспадарак — 59,8% ад агульнай колькасці — маюць на душу рэсурсаў да 700 тысяч рублёў штомесяц. З агульнай колькасці дзетных сем’яў да гэтай даходнай нішы (ад 0 да 700 тысяч) належыць 74,3% сямей, у тым ліку з сем’яў з адным дзіцём — 67,8%, з тых, хто мае двое і болей дзяцей — ужо 85,1%!

Да вышэйшай па свабодных рэсурсах групы статыстыка аднесла хатнія гаспадаркі, якія маюць у месяц на душу болей 1 200 тысяч рублёў (каля 400 долараў). Такія грошы «на кішэні» маюць 9,8% усіх сем’яў. Па зразумелых прычынах, «багатых» больш за ўсё сярод хатніх гаспадарак з аднаго чалавека, потым ідуць бяздзетныя — 11,2%, потым сем’і з адным дзіцём — 6,4%, і найменшую вагу «багатых» складаюць сем’і з двума і болей дзяцьмі.

Заўважым, што раней да шматдзетных адносілі сем’і, у якіх было не менш за чацвёра дзяцей. Зараз нават трохдзетных настолькі мала, што яны не ўлічваюцца статыстыкай.

Такім чынам, можна лічыць, што матэрыяльныя праблемы адносна добра вырашаюцца ў зусім невялікай колькасці дзетных сем’яў, а астатнім даводзіцца прызвычайвацца да вонкавых эканамічных абставін, якія існуюць у краіне. Прыкладам, хатнія гаспадаркі без дзяцей выдаткоўваюць на харчаванне 41,5% сваіх рэсурсаў, а дзетныя сем’і — усяго 37,3%. І наадварот, на нехарчовыя тавары першыя маюць магчымасць расходаваць 32,8%, а сем’і з дзецьмі змушаны выдаткоўваць, у асноўным на адзежу, абутак, школьны рыштунак, 38,4% ад расходнай часткі сямейнага бюджэту.

Калі палітыкі гавораць аб боскай прыналежнасці беларускай жанчыны, яны маюць на ўвазе маральны і адказны выбар. Але жыццё стаіць іх у жорсткія рамкі. Або працуй, не пакладаючы рук, каб забяспечыць матэрыяльна аднаго або двух дзяцей, або нараджай трэцяе і абівай парогі дзяржаўных сацыяльных устаноў.

Пры такіх умовах сама магчымасць маральнага выбару знікае, як снег пад вясеннім сонцам. Бо трэцяе дзіця для сярэдняй сям’і сёння, на жаль, непад’ёмнае.
 

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

Каментаваць