Чарнобыль з намі. Некалькі рэцэптаў самавыратавання.

Аварыя на Чарнобыльскай АЭС адбылася ўжо 23 гады таму, але з наступствамі катастрофы мы змагаемся дагэтуль.


Першымі і, здавалася, самымі страшнымі праявамі той трагедыі былі вострая і хранічная лучавыя хваробы, унутранае аблучэнне і інш. Зараз, праз дваццаць гадоў сталі праяўляцца і аддаленыя наступствы выбуху. Усё большай колькасці людзей ставіцца дыягназ рак, генетычныя пашкоджанні ці імунныя хваробы, скарачаецца працягласць і якасць жыцця.

Галоўную пагрозу для жыхароў Беларусі прадстаўляюць малыя дозы радыяцыі, якія выклікаюць часовую “промніваю рэакцыю. Яна праяўляецца дыскамфортам і агульнай слабасцю, таму звычайна чалавек не звяртае на гэта ўвагі. Але ўжо даказана, што менавіта такія невялікія дозы выклікалі сапраўдны бум захворванняў шчытападобнай залозы: ад зобу да раку. На гэтую залозу негатыўна ўздзейнічае ў першую чаргу ёд-131, перыяд паўраспаду і паўвывядзення якога складае 8 і 138 дзён адпаведна. Аднак не трэба забывацца, што кожны дзень арганізм атрымлівае новую дозу аблучэння. Акрамя таго ў Беларусі хапае вугляроду-14, які распадаецца за 5730 гадоў, цэзія-137, што выводзіцца за 100 дзён, але перыяд паўраспаду мае 30 гадоў, стронцый-90 — 20 і 29 гадоў адпаведна. Спецыялісты кажуць, што бяспечнай для пражывання і выкарыстання тэрыторыя становіцца толькі праз дзесяць перыядаў паўраспаду. Таму трэба неяк прыстасоўвацца да жыцця на часткова забруджанай тэрыторыі.

Кажуць, што 94 % радыёнуклідаў паступае ў арганізм праз прадукты харчавання. Асабліва небяспечныя расліны, бо асноўная частка забруджвання прыходзіцца на верхні пяцісантыментровы слой глебы. Прадукты па-рознаму накопліваюць радыёнукліды. Напрыклад, з агародніны самымі небяспечнымі з’яўляюцца салодкі перац, капуста і бульба, а вось агуркі і памідоры ў 10-15 разоў “чысцейшыя. Што датычыцца мяса, то цэзій у асноўным утрымліваецца ў мышцах старых жывёл, а стронцый — у касцях маладняку, а найменшая канцэнтрацыя радыёнуклідаў — у сале і тлушчы, якія пры правільнай апрацоўцы могуць стаць “чыстымі. Свініна звычайна менш забруджваецца, чым, напрыклад, мяса птушак, а вось дзікія жывёлы накопліваюць радыяцыю ў некалькі разоў “лепш, чым свойскія.

Таму неабходна прытрамлівацца некаторых правілаў пры прыгатаванні ежы. Так, агародніну і карняплоды рэкамендуюць вымачваць 3-4 гадзіны ў падсоленай вадзе. Цікава, што пры варцы колькасць радыёнуклідаў у гэтых прадуктах змяншаецца ў 2 разы. Калі не ўжываць марынад ад розных “бабуліных саленняў, то ў арганізам трапляе ў 1,5-2 разы менш радыяцыі. Мяса рэкамендуюць разразаць на невялікія кавалкі і вымочваць у падсоленай вадзе з даданне воцату на працягу 10-12 гадзін, а бульёны “на костцы лепш не выкарыстоўваць. Цікава, што ў вяршках, сырах і масле колькасць цэзія, у параўнанні з малаком, зніжаецца на 10-90 %, а таплёнае масла з’яўляецца ўвогуле чыстым.

Акрамя таго, можна абмежаваць усасванне радыёнуклідаў у арганізм праз ужыванне прадуктаў, насычаных т. зв. стабільнымі элементамі. Напрыклад, калій утрымліваецца ў бульбе, разынках, гарбаце, арэхах, фасолі, лімоне і інш. У чырвоным вінаградзе шмат рубідзія. Малочныя прадукты, яйкі, бабовыя, зялёная цыбуля, пятрушка багатыя кальцыем. Мяса, рыба, сланечнік, яблыкі, салата ўтрымліваюць у вялікай колькасці жалеза.

Акрамя таго, рэкамендуецца насычаць рацыён антыаксідантамі, такімі як вітаміны А, С і Е, ёд, цынк, медзь, селен, кобальт і інш. А каб павысіць устойлівасць арганізма да радыяцыйнага ўздзеяння і паскорыць вывядзенне шкодных рэчываў можна выкарыстоўваць розныя харчовыя дадаткі.

Зразумела, што нам яшчэ доўга прыйдзецца жыць з наступствамі аварыі на ЧАЭС. Зразумела, што мы можам абмежаваць іх уплыў на арганізм. Не зразумела толькі, ці варта будаваць АЭС на тэрыторыі Беларусі, ці варта зноў аблучаць людзей...

 

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!