У якіх краінах і чаму чакаюць беларускіх работнікаў

І дзе часцей за ўсё парушаюць правы працоўных мігрантаў.
Урад Літвы збіраецца ў два разы павялічыць спіс прафесій, прадстаўнікам якіх будзе прасцей уладкавацца на працу ў гэтай краіне. Так літоўскія ўлады разлічваюць прыцягнуць высокакваліфікаваных спецыялістаў, якіх не хапае на рынку працы. Не выключана, што беларусам спадабаецца гэтая прапанова, улічваючы спрошчаныя ўмовы для працаўладкавання і абяцаную зарплату больш за 1 тысячу еўра.

Пакуль жа часцей за ўсё грамадзяне Беларусі выбіраюць Расію і Польшчу як рынкі, дзе можна падзарабіць. Сярэднестатыстычны гасцявой рабочы з Беларусі ўжо шмат гадоў выглядае прыкладна аднолькава. Часцей за ўсё на заробкі з'язджаюць мужчыны ва ўзросце 26-40 гадоў, якія працуюць у транспартнай альбо будаўнічай сферах, распавядае аналітык Даследчага цэнтра Eurasian States in Transition (EAST) Андрэй Елісееў. Больш за 80% часовых працоўных мігрантаў — мужчыны.

За апошнія паўгода працаваць за мяжу па папярэдне заключанаму дагавору з'ехала столькі ж беларусаў, колькі за цэлы 2014 год. Па статыстыцы Дэпартамента па грамадзянстве і міграцыі, з 2010 года колькасць такіх мігрантаў павялічылася ўдвая.

У 2017 годзе за мяжой часова працавала больш за 80 тысяч беларусаў. Годам раней — каля 60 тысяч, а ў 2015 годзе — амаль 40 тысяч. Эксперты ж лічаць, што кожны год на заробкі з Беларусі з'язджаюць сотні тысяч чалавек, не ўлічаных афіцыйнай статыстыкай.

Замест Расіі едуць у Польшчу


Даследаванне варшаўскага аналітычнага цэнтра EAST паказвае: хоць расійскі рынак працы ўсё яшчэ лідзіруе, усё больш папулярнасці ў беларускіх гастарбайтэраў набірае польскі кірунак. Калі ў 2014 годзе працадаўцы з Польшчы даслалі 4 017 запрашэнняў грамадзянам Беларусі на працу па спрошчанай схеме працаўладкавання, то ў 2016-м — ужо 23 400, а ў 2017-м — каля 60 тысяч.

— Колькасць адбываючых з рабочай мэтай менш чым на год з Беларусі ў Польшчу нашмат перавышае сукупны лік ва ўсіх іншых краінах Еўрасаюза, — адзначае Андрэй Елісееў.

Тэндэнцыя зваротаў у праграму «Ла Страда» пацвярджае, што сярод беларусаў, якія жадаюць з'ехаць на заробкі, папулярнай становіцца Польшча.

— У 2015 годзе па выезду ў Расійскую Федэрацыю цікавіліся 14% усіх тых, хто звярнуўся, а ў Польшчу — толькі 8%. У гэтым годзе па Польшчы — 11%, а па РФ — 7%, — распавядае кіраўнік праграмы «Ла Страда» міжнароднага грамадскага аб'яднання «Гендарныя перспектывы» Алена Несцярук.

62% з тых, хто цікавіўся польскім кірункам, хацелі даведацца пра магчымасці і асаблівасцях працаўладкавання ў гэтай краіне.

— У апошні час усё больш работнікаў шукаюць сябе на рынку працы ЕС. А там сацыяльныя сеткі (сябры, знаёмыя, якія ужо працуюць) пакуль не так развіты, як у Расіі. І пошук праз інтэрнэт больш абцяжараны па моўных прычынах. Таму больш сталі звяртацца з нагоды працы ў Польшчу і іншыя краіны ЕС праз кампаніі, якія займаюцца працаўладкаваннем, — адзначае Андрэй Елісееў.

За апошнія гады адкрылася 105 фірмаў-ліцэнзіятаў, кажа Алена Несцярук.

На цікавасць да Польшчы паўплываў і спрошчаны парадак працаўладкавання, калі для працаўнікоў да 6 месяцаў не патрабуецца дазвол на працу, дастаткова мець запрашэнне і рабочую візу. А таксама папулярнасць сярод грамадзян Беларусі карты паляка. Да 2017 года яе атрымалі больш за 100 тысяч беларусаў. Усе гэтыя людзі могуць працаваць у суседняй краіне без спецыяльнага дазволу. Заробкі, якія прапануюць польскія працадаўцы, вагаюцца паміж 500 і за 1700 еўра.

Тым часам Расія, якая апынулася ў досыць складанай эканамічнай сітуацыі, ужо выглядае для беларусаў не так прывабна.

Чаму з'язджаць на заробкі выгадней легальна


У 2016 годзе з'явілася магчымасць даведацца аб легальным выездзе ў іншыя краіны ў рэальным часе праз сайт «Ла Страда» і атрымаць кансультацыю онлайн. Колькасць зваротаў павялічылася ў два разы. За першую палову 2018 года на сайт заходзіла больш за 170 тысяч чалавек. 72% наведвальнікаў сайта — беларусы. Але інфармацыя запатрабавана ў расіян і ўкраінцаў. Ускосна гэта пацвярджае, што насельніцтва цікавіцца бяспечным выездам за мяжу і імкнецца знізіць рызыкі.

У цэлым, каля траціны ўсіх зваротаў у праграму «Ла Страда» — па пытаннях працаўладкавання. Амаль палова выпадкаў зваротаў аб крызісных сітуацыях датычацца парушэння працоўных правоў мігрантаў. Часцей за ўсё гэта частковая ці поўная нявыплата заработнай платы. Разам з ростам патоку беларускіх работнікаў у Польшчу, гэтая краіна стала лідарам у рэйтынгу парушэнняў працоўных правоў (каля 65% зваротаў), змяніўшы Расійскую Федэрацыю.

— Абараніць свае правы пры парушэнні працоўных дамоўленасцей магчыма, калі работнік падпісаў працоўны дагавор. Але мы часта сутыкаемся з выпадкамі парушэнняў працоўных правоў у тых, хто з'язджае працаваць па спрошчанай схеме працаўладкавання (гэта значыць працуюць да 6 месяцаў). Ім абяцаюць працу, а па прыездзе падпісваюць не працоўны дагавор, а, напрыклад, дагавор падраду ці іншы від пагаднення. Такія адносіны працоўная інспекцыя Польшчы не разглядае, — тлумачыць кіраўнік праграмы «Ла Страда».

 Я заўсёды рэкамендую мігрантам працаваць легальна, таму што толькі ў гэтым выпадку можна абараніць свае правы. Але калі чалавек ужо сутыкнуўся з парушэннем правоў, то не варта чакаць, што ўсё само сабой вырашыцца. Калі наймальнік не даплаціў за месяц працы палову зарплаты, ён і ў наступным месяцы недаплаціць, — распавядае суразмоўца.

Алена Несцярук раіць усім, хто з'язджае працаваць за мяжу, на ўсялякі выпадак да ад'езду пракансультавацца з экспертамі, каб ведаць, якія дакументы трэба будзе падпісваць, каб па магчымасці абараніць сябе ад ўразлівай сітуацыі або парушэння працоўных правоў.

Надзея Калініна, Заўтра тваёй краіны 

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

  • Апошняе на сайце
,

Больш цікавага на «Новым Часе»: