З чаго пачнецца «эканоміка 4.0»?

У партыйным часопісе кіраўнік Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народная Грамада) Ігар Барысаў напісаў пра «эканоміку 4.0».

Фота pixy.org

Сутнасць артыкула ў тым, што «эканоміка 4.0» уяўляе сабой інтэлектуалізацыю і рабатызацыю вытворчасцяў. Непазбежным следствам гэтага з’яўляецца тое, што чалавек практычна сыходзіць ад вытворчасці — за выключэннем кантралюючых функцый. Але... Даброты, якія ствараюць робаты, трэба камусьці спажываць? Вырабленую прадукцыю (на карысць чалавека) трэба камусьці прымаць?

Таму ў развітых краінах пачынаецца палітыка «безумоўнага базавага прыбытку». Гэта значыць, незалежна ад свайго сацыяльнага статусу кожны грамадзянін атрымлівае «безумоўны прыбытак». Эксперымент па яго ўвядзенні з 1 студзеня 2017 года праходзіць у Фінляндыі. Агульнаеўрапейскае апытанне ў красавіку 2016 года паказала, што 64% жыхароў Еўрасаюза падтрымалі б яго ўвядзенне. 35% дасведчаныя наконт такой працэдуры, 23% кажуць, што цалкам разумеюць сутнасць і задачы гэтай праграмы, 25% чулі пра яе.

Апошнім часам, калі я слухаю развагі пра «бітву за ўраджай» і «харчовую бяспеку», часцяком згадваю гэты артыкул. Асабліва калі прыходжу ў краму і бачу, што часнык у нас — кітайскі. Польскія яблыкі каштуюць танней за беларускія. Італьянскія таматы — таксама танней за айчынныя. Бульбу ў крамах купляюць, па маім досведзе, толькі па неабходнасці, танней узяць яе ў прыватнікаў на рынку. Не кажучы ўжо, вядома, пра экзатычную садавіну і гародніну.

Узнікае пытанне: ці ёсць у нас харчовая бяспека наогул? Да чаго гэта? Да эфектыўнасці нашай сельскай гаспадаркі. Калі польскія яблыкі каштуюць танней за беларускія, і яны лепшыя — хто купіць беларускія? Калі мы закупляем таматы ў Турцыі — ці варта марнаваць грошы на іх вытворчасць тут? І ніхто не кажа, чаму замежныя прадукты каштуюць у нашых крамах значна менш, чым айчынныя.

Тут і ўзнікае ідэя ў рэчышчы «эканомікі 4.0» і «безумоўнага базавага прыбытку». Можа, варта проста ліквідаваць нашу сельскую гаспадарку, а ўсім, хто там працуе, выплачваць той самы «ББП»? Ну навошта нам плаціць заробак, субсідыі і іншыя бонусы, калі замежная прадукцыя лепей, танней, і, можа, таму больш прысутнічае ў нашых крамах? Нашы ж, так ці інакш, атрымаюць страты, калі іх прадукцыя даражэйшая і горшая? Калі беларускія яблыкі і агуркі каштуюць больш, чым польскія?

Нам патрэбна інавацыйная эканоміка. І яе якраз можна пачаць з сельскай гаспадаркі, яе кардынальнай рэформы. Давайце выдаваць субсідыі тым, хто хоча і можа працаваць на зямлі. Давайце субсідаваць эфектыўныя гаспадаркі. Мяса-малочны комплекс у нас нядрэнны — яму і дамо шанц на развіццё. А астатнім — ці важна ім, як яны атрымаюць грошы? Як субсідыю ці як «безумоўны базавы прыбытак»?

Фота avante.biz

Многія скажуць, што беларускага бюджэту на гэта не хопіць. Але, паводле перапісу насельніцтва 2009 года, 70% беларускага насельніцтва жыве ў гарадах і не ўдзельнічае ў аграрнай вытворчасці. Забяспечыць астатнія 30% «безумоўным базавым прыбыткам» за кошт сродкаў, зэканомленых на пасяўной і ўборачнай — думаю, рэальна.

Безумоўна, ідэя патрабуе дапрацоўкі. Трэба думаць, што зрабіць з тымі, хто гатовы працаваць на зямлі. Але цяпер ёсць мноства магчымасцяў — экапрадукцыя, аграгарадкі, экатурызм. Людзі, якія перасяляюцца з гарадоў у вёску, знайшлі сваю нішу і папулярнасць. Варта ўзгадаць у гэтай плыні адно толькі Андруся Горвата з яго казой і яго кніжкамі.

Хто можа нешта рабіць — няхай робіць, і ім трэба падтрымка. Ім падтрымку і можна забяспечыць. Астатнім, магчыма, у рэчышчы «эканомікі 4.0» можна забяспечыць базавы даход. У любым выпадку, ён не будзе меншым, чым цяпер заробкі ў тых, хто працуе ў разнастайных СВК і аграрных вытворчасцях. Калі яны хочуць працаваць — хай працуюць. Вырошчваюць экалагічна чыстую прадукцыю, развіваюць вытворчасць, укладаюць туды душу, рукі і ўменні. А астатнія... Можа, хай траву косяць і за кошт «базавага даходу» жывуць?

Зразумела, што гэта толькі фантастыка. Але фантастыка, верагодна, з перспектывай на рэалізацыю. Калі ў нас бульба ў краме іспанская, а грэчка — расійская, можа, не трэба нам такая «сельская гаспадарка»? Можа, пашукаць нешта незвычайнае?



Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!