«Часам не да законаў». 14 абсурдных фактаў пра жыццё ў Беларусі паміж пратэстамі і гвалтам

Падвезці міліцыянта з сабой у ізалятар, трапіць пад суд за снегавіка і карагод у лесе, сесці за "падтрымку пратэстаў у думках" – у 2020-м многія беларусы развучыліся здзіўляцца рэчам, якія яшчэ нядаўна здаваліся няўяўнымі прыкладамі з побыту КНДР, міру антыўтопіі "1984" або твораў Кафкі.



Нажаль, толькі невялікая частка дзіўных навін — выдумкі сатырычных выданняў і тэлеграм-каналаў. Іх папулярнасць узляцела на фоне таго, што адбываецца ў краіне як раз з-за таго, што адрозніваць іх выдумкі ад сапраўдных навін стала цяжка нават прафесіяналам – затое тыражаваць усім было вельмі проста.

"Настоящее время" сабрала для вас рэальныя гісторыі пра вельмі дзіўныя рэчы, якія здараюцца ў Беларусі ўжо больш за паўгода — з дня выбараў 9 жніўня 2020-га.

Хоць гэтыя рэчы часта ідуць насуперак альбо вельмі выбарча адпавядаюць беларускаму заканадаўству, жыхароў краіны ўсё цяжэй гэтым здзівіць. "Часам не да законаў", — заявіў восенню Аляксандр Лукашэнка ў размове з работнікамі пракуратуры.

1. "Выйшаў — і нахабна стаіць перад міліцыяй"

У Беларусі чалавека могуць забіць за тое, што ён выйшаў і "нахабна стаіць перад міліцыяй" — прынамсі, так каментуе смерць чалавека кіраўнік КДБ краіны. Іван Церцель гэта распавёў рабочым "Гродна-Азоту", фрагмент расшыфроўкі аўдыёзапісу сустрэчы прыводзіць выданне "Наша Ніва":

"Таварыш Тараўноўскі або Тарайкоўскі ў Мінску загінуў. Але хто бачыў гэтыя здымкі — бачыў, што чалавек стаіць перад АМАПам, выйшаў — і нахабна стаіць перад міліцыяй (абурэнне ў зале). Ён стаіць мэтанакіравана". Па якіх прававых нормах дазволены расстрэл за "мэтанакіраванае стаянне" і чаму да гэтага часу не заведзеная крымінальная справа аб забойстве, Церцель не патлумачыў.

34-гадовы Аляксандр Тарайкоўскі загінуў каля станцыі метро "Пушкінская" 10 жніўня, на другі дзень пратэстаў. Праз некалькі дзён з'явілася відэа, на якім выразна відаць, што ў Тарайкоўскага з блізкай адлегласці страляе супрацоўнік аднаго са спецпадраздзяленняў, як мяркуецца, "Алмаза". Крымінальная справа аб яго смерці да гэтага часу не распачата, праверка, якая праводзіцца Следчым камітэтам, прыпыненая 13 лістапада.

2. "У думках падтрымліваў пратэстоўцаў"

Нават за "падтрымку пратэстаў у думках" чалавека могуць пасадзіць — так здарылася з мінчуком Кірылам Даўгарукавым.

Чытаць думкі беларускія праваахоўныя органы пакуль не навучыліся: Кірыла затрымалі 29 лістапада непадалёк ад яго дома — калі ён ішоў у краму, — міліцыя спыняла мінакоў недалёка ад месца правядзення акцыі пратэсту.

На судзе Кірыл Даўгарукаў сказаў, што на самой акцыі не прысутнічаў, але "ў думках падтрымліваў пратэстоўцаў". "Такім чынам, вы вінаватыя", — пастанавіла суддзя Анастасія Ляйкоўская і дала яму 13 сутак турмы. У ізалятары Кірыл перахварэў COVID-19.

3. Пратакол на снегавіка

У Беларусі можна трапіць пад суд за снегавіка — у бел- чырвона-белых колерах, з вусамі і надпісам "Жыве Беларусь!" Менавіта за такі "пікет" (паводле версіі міліцыі) ва ўласным двары будуць судзіць жыхара Гомельскага раёна.

Той самы снегавік

Той самы снегавік


Стваральнік снегавіка ад зносін з прэсай адмовіўся — пра выпадак распавёў беларускі праваабаронца Леанід Судаленка.

"Вясковец параіў участковаму скласці пратакол на снегавіка, таму што ён пікетаваў. Нягледзячы на тое, што на той момант не было ні снегу, ні снегавіка, жыхара вёскі будуць судзіць", — сказаў Судаленка. На наступны дзень праваабаронцу затрымалі і дапыталі.

У 2019 годзе за снегавіка з улёткай берасцейцу прысудзілі штраф — 25 з паловай рублёў (блізу $ 12).

4. У турме не забойцы, а тыя, хто распавёў пра забойства

За забойства чалавека ў Беларусі саджаюць не абвінавачаных у забойстве, а тых, хто распавядаў пра забітага: па факце забойства 31-гадовага Рамана Бандарэнкі дагэтуль не ўзбуджаная крымінальная справа. Прынамсі, сваякам пра гэта не паведамілі.

Мінчука каля ягонага дома збіла і выкрала група людзей, якія зрывалі і знішчалі пратэсную сімволіку ў мінскіх дварах (бел-чырвона-белыя стужачкі і плакаты). Пасля выкрадання Рамана прывезлі ў рэанімацыю ў крытычным стане. На наступны дзень, 12 лістапада, ён памёр.

Неўзабаве пасля смерці мінчука Лукашэнка заявіў аб тым, што Бандарэнка быў п'яны. Вось толькі медыкі не выявілі ў крыві забітага слядоў алкаголю — пра гэта журналістка беларускага партала TUT.BY Кацярына Барысевіч і распавяла ў сваім артыкуле на аснове звестак ад анестэзіёлага Арцёма Сарокіна. Праз некалькі дзён і яе, і лекара затрымалі і да гэтага часу трымаюць у следчым ізалятары па абвінавачванні ў "разгалашэнне медычнай таямніцы, якое пацягнула цяжкія наступствы" (частка 3 артыкула 178 КК РБ). Так як сям'я пацярпелага не пярэчыла супраць публікацыі гэтых звестак, складана зразумець, аб якіх "цяжкіх наступствах" ідзе гаворка.

Беларуская прэса звязвае групу выкрадальнікаў і магчымых забойцаў Бандарэнкі з высокапастаўленымі спартоўцамі і чыноўнікамі, блізкімі паплечнікамі Аляксандра Лукашэнкі.

5. На "суткі" на таксі

Беларусы не проста самі прыходзяць адбываць "суткі" за ўдзел у пратэстах, але і падвозяць міліцыянтаў-прынамсі, так адбылося з фатографам "Нашай Нівы" Аляксандрай Філіповіч-Сушчыц, якая працавала на маршы памяці Рамана Бандарэнкі.

Сітуацыі, калі людзей адпускалі на ўмовах вяртання ў СІЗА — калі там вызваліцца месца, — не навіна для пратэснай Беларусі 2020-га. Але здаецца ўпершыню бацькі затрыманай падвозілі яе ў ізалятар разам з участковым, які афармляў яе. Чаму? Каб не чакаць да ночы ў "апорцы" (апорным пункце міліцыі) машыну.


6. Арышт за карагод у лесе

У Беларусі можна сесці на сем сутак за карагод у лесе — рашэнне менавіта з такой фармулёўкай вынес суддзя Андрэй Лагуновіч па справе 59-гадовай гамяльчанкі Алы. У яе доме адбыўся ператрус.


Паводле пратаколу, жанчына "без дазволу гарвыканкама прыняла актыўны ўдзел у несанкцыянаваным мітынгу ў лесе каля вёскі Новая Бухалаўка".

Міліцыя затрымала яшчэ двух удзельніц карагода.

7. Дзеці гуляюць у АМАП і малююць пратэсты

Беларускія дзеці гуляюць у АМАП і пратэсты — фота і відэа з розных гарадоў Беларусі пра гэта распаўсюджваліся ў тэлеграме і інстаграме.


Непаўналетнія беларусы ладзяць свае акцыі ў дзіцячых садках:


А таксама малююць сілавікоў і бел-чырвона-белыя сцягі:


8. Аблавы ў кватэрах

Беларускі АМАП ладзіць аблавы на пратэстоўцаў у кватэрах і звярае прапіску ў пашпартах — гэта адбывалася, напрыклад, 15 лістапада 2020-га, калі міліцыя зачышчала народны мемарыял у двары дома Рамана Бандарэнкі.

Дзесяткі людзей пахаваліся ў падвалах бліжэйшых дамоў, многіх прытулілі жыхары ў кватэрах. Міліцыя правярала пашпарты ў мінакоў, высвятляючы, ці сапраўды яны тут жывуць, і палявала на пратэстоўцаў, якія схаваліся. "Для мяне [гэта] проста сюр", — падзялілася з Настоящем временем удзельніца падзей.

9. Суды над памерлымі і эмігрантамі

У Беларусі за ўдзел у маршах пратэсту гатовыя судзіць і памерлых, і тых, хто даўно з'ехаў.

У верасні жыхар Лідскага раёна даведаўся пра запланаваны суд над ягонай маці, Валянцінай Вайтукевіч, за ўдзел у маршы пратэсту — нягледзячы на тое, што тая памерла ў 2014 годзе. Суддзя папрасіў прабачэння і сказаў, што выклікаць памерлую жанчыну больш не будуць, распавёў праваабаронца Алег Волчак.

Позва прыйшла і расіянцы Маі Корсік — яе збіраліся судзіць "за ўдзел у масавым мерапрыемстве". Толькі вось жанчына даўно жыве ў Аўстраліі, а ў Беларусь апошні раз прыязджала ў 2017 годзе. Міліцыя спыніла адміністрацыйны працэс.

10. Збіла міліцыя — трапіш у турму

Пешахода збіў мікрааўтобус міліцыі, які ехаў па сустрэчцы, — і цяпер пацярпеламу пагражае да 6 гадоў турмы.


34-гадовы мужчына "не выконваў ПДР", паведамілі ў ГУУС Мінска. На яго завялі крымінальную справу за хуліганства — нібыта ён кідаў камяні і пашкодзіў машыну міліцыі.

11. "Пікетаванне з дапамогай аптычнага прыбора" праектар"

У Беларусі сілавыя структуры жорстка распраўляюцца з тымі, хто спрабуе выказваць нязгоду. Можна атрымаць штраф або тэрмін! — за гірлянды бел-чырвона-белых колераў. Таму беларусы перайшлі на скрынкі ад тэлевізараў LG падобнай каляровай гамы.


Можна атрымаць штраф за "пікетаванне з дапамогай аптычнага прыбора" праектар":


Дзіўныя людзі з мікрааўтобуса могуць разбіць вам акно за вывешаны за ім ўнутры кватэры сцяг ці проста скрасці сцяг з вашага балкона. Дарэчы, бел-чырвона-белы сцяг на балконе, паводле версіі міліцыі, — гэта "масавае мерапрыемства".

12. Забарона на " бчб " — нават у зефіры і жэле

Спалучэнне белага, чырвонага і белага ў Беларусі — пад дзяржзабаронайм. Нават у жэле і пасціле.

Супрацоўніца сеткі прадуктовых крам "Дыяніс "напісала ліст падначаленым: "Обратите, пожалуйста внимание на приготовление фруктового желе: Не допускайте сочетание бело- красного цветов" (арфаграфія і пунктуацыя захаваныя).


Журналістам TUT.BY у пачатку снежня ўдалося пацвердзіць сапраўднасць ліста, а таксама даведацца, што "супрацоўнік выказаў свой персанальны пункт гледжання і ініцыятыву".

А ў Жодзіне 30 кастрычніка суд аштрафаваў Іраіду Міско на 540 беларускіх рублёў ($205) за ўдзел у несанкцыянаваных масавых мерапрыемствах. На адной з фатаграфій, паказаных падчас суда, жанчына трымае ў руцэ пасцілу бел-чырвона-белага колеру. "Так, гэта так яна выказвае пратэст. Зефіркай", — сказаў у судзе капітан міліцыі Яўген Сямашка.

13. "Планы ваенных дзеянняў" у дварах

Пасля наступлення халадоў беларусы адмовіліся ад маштабных нядзельных маршаў і перайшлі на акцыі ў раёнах і нават асобных дварах.

Часам апісанні планаў нагадваюць ваенныя карты —як, напрыклад, гэтая карта нядзельных маршаў для жыхароў Грушаўкі:



Невядомыя ў цывільным працягваюць затрымліваць мірных беларусаў і ў дварах, часта з ужываннем гвалту, але людзі ўсё роўна выходзяць на акцыі пратэсту.

14. Высечка сцягоў з-пад лёду

Беларусы зімой хаваюць сцягі пад лёдам, а камунальныя службы спрабуюць іх дастаць — ці хаця б засыпаць пяском.

Барацьба беларускіх камунальных службаў з "незарэгістраванай сімволікай" (гэта значыць з нацыянальнымі бел-чырвона-белымі сцягамі) з надыходам зімы набыла ўражлівыя маштабы.

Самымі дзіўнымі выглядаюць спробы дабрацца да сцягоў, схаваных пад лёдам.


***

З моманту жнівеньскіх выбараў у Беларусі, не прызнаных дзясяткамі дзяржаў у свеце, у краіне было затрымана больш за 33 тысячы чалавек, і больш за 900 чалавек— па крымінальных справах, 169 з іх прызнаныя палітвязнямі. Сотні збітых і шпіталізаваных — у тым ліку дзесяць чалавек з агнястрэльнымі раненнямі. Валанцёры праваабарончага цэнтра "Вясна" задакументавалі больш за 1000 сведчанняў ахвяр катаванняў. Як мінімум пяць чалавек забітыя, яшчэ некалькі загінулі або скончылі жыццё самагубствам па прычынах, якія могуць быць звязаныя з пратэстамі.

У той жа час не вядома ні аб адным крымінальнай справе, заведзенай у дачыненні да сілавікоў за гвалт у дачыненні да мірных грамадзян.

Паводле звестак "Вясны", у Беларусі адбываюцца самыя масавыя палітычныя рэпрэсіі ў Еўропе за апошнія 40 гадоў.


Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

  • Апошняе на сайце
,

Больш цікавага на «Новым Часе»: