Як дзяржава выціскае сваіх працаздольных грамадзян у іншыя краіны

Быць грамадска актыўным чалавекам нялёгка. Звальненне з працы цяжка перажыць нават у горадзе, дзе адносна шмат працоўных прапаноў. У вёсцы ж страта працы прымушае чалавека шукаць і іншае месца жыхарства.

А калі ў тваёй сям’і трое дзяцей і вось-вось на свет з’явіцца чацвёрты?

Жана Сімановіч, якая чакае чацвёртае дзіця, лічыць, што яе мужа, Рамана Сімановіча, звольнілі з працы ў ААТ «Праснакі» Капыльскага раёна з-за яе грамадскай актыўнасці.

— Наша сям’я пацярпела з прычыны маёй барацьбы за існаванне дзіцячага садка, — гаворыць мнагадзетная маці. — Дзіцячы садок я адстаяла, але з мужам, былым галоўным эканамістам ААТ «Праснакі» не падоўжылі кантракт. Малады спецыяліст з вышэйшай эканамічнай адукацыяй вымушаны працаваць качагарам узімку, а летам ахоўваць кароў. Да мужа ніякіх прэтэнзій падчас працы эканамістам не было. Але яго нават не ўзялі на працу бухгалтарам, калі ўзнікла вакансія. Муж — веруючы чалавек, грамадска не актыўны. Але ён сумленны, не зможа зрабіць які-небудзь падлог, альбо прыпісаць на паперы ўдоі ці прывесы.

Таксама мясцоваму кіраўніцтву магла не спадабацца і актыўная перапіска Жаны з вышэйстаячым начальствам з прычыны гвалтоўнага звальнення Рамана. Да таго ж яе маці, Ніна Смірнова, адстойвала ФАП, рамонт дарогі да крамы.

Маці Жаны, нягледзячы інваліднасць і цяжкія хваробы, настроена аптымістычна.

— Дасць бог, сям’я дачкі не прападзе. Галоўнае, што зяць — добры чалавек, не п’е, любіць дзяцей, клапоціцца пра сям’ю. Будзем з мужам дапамагаць, чым зможам. Муж зараз з’ехаў на заробкі ў цывілізаваную краіну, дапамагае маладой сям’і.

Быў час, калі Ніна Смірнова і яе муж Мікола Смірноў таксама былі вымушаны шукаць іншае месца жыхарства з-за сваёй грамадскай актыўнасці. Мікола Смірноў стварыў у канцы 90-х гадоў у вёсцы Вежы Слуцкага раёна суполку Беларускага Незалежнага прафсаюза. Амаль два дзясяткі рабочых саўгаса на працягу двух гадоў паспяхова адстойвалі права на дастойную працу і адпачынак. Яго жонка ў гэты час арганізавала сярод вясковых жанчын суполку Беларускай арганізацыі працоўных жанчынаў, распаўсюджвала сярод сельскіх працаўнікоў газеты «Рабочы» і «Салідарнасць».

Палітычнае жыццё ў Вежах тады віравала, як у сталіцы. У 1999 годзе шмат сябраў Вежскай жаночай арганізацыі сталі ўдзельнікамі выбарчых камісй розных узроўняў падчас альтэрнатыўных выбараў, якія праводзіў Віктар Ганчар. Школьнікі выязджалі на аздараўленне ў краіны Еўразвязу, ажыццяўлялі турыстычныя паездкі, у вёсцы быў заснаваны клуб выбаршчыкаў, праводзіліся семінары, дзіцячыя канцэрты. Механізатары атрымлівалі бясплатна рабочае адзенне, дадатковую аплату працы за выходныя дні, рыхтаваліся назіраць за прэзідэнцкімі выбарамі 2001 года. І ўсё гэта рабілася на грамадскіх пачатках, пад пільным кантролем уладаў, занепакоеных такім ажыўленым грамадскім жыццём аграгарадка.

Мікалай Смірноў — крайні справа. Пачатак 2000-х. На мітынгу ў Мінску.

Мікалай Смірноў — крайні справа. Пачатак 2000-х. На мітынгу ў Мінску.

Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2001 года пачаліся захады для таго, каб гэтая сям’я пакінула Вежы. Спачатку ўзяліся за гаспадара. Кіраўніка вясковага прафсаюза і кіроўцу аўтамабіля гвалтоўна перавялі ў паляводы. Калі ж ён адмовіўся выходзіць на палявыя работы — звольнілі за прагулы. Пасля ўспомнілі і пра жонку, якая 8 гадоў беззаганна адпрацавала прыбіральшчыцай на механізаваным двары.

— Усе ведаюць, як працуюць прыбіральшчыцы, — кажа Ніна Анатольеўна. — Прыйшла, навяла парадак за некалькі гадзін і пайшла. Заробак мізэрны, але збіраецца працоўны стаж і ёсць вольны час, у які можна падрабіць капейчыну. Мяне ж прымушалі знаходзіцца на саўгасным стане поўны 8-гадзінны працоўны дзень. Калі я аднаго дня сышла з працы раней — звольнілі за прагул. Пасля майго звальнення ніхто не прымушаў прыбіральшчыцу, якая прыйшла на маё месца, адпрацоўваць 8 гадзін.


Некалькі месяцаў абодва бацькі дваіх дзяцей прасядзелі без працы. На першы час выжыць дапамагалі грамадскія арганізацыі — Беларуская арганізацыя працоўных жанчын (БАПЖ), «Вясна-96», «Хартыя-97».
Грамадская актывістка Зінаіда Цімошак збірала грашовыя ахвяраванні на мітынгах у Мінску.

Дырэктар саўгаса Васіль Ачапоўскі быў зацікаўлены толькі ў адным — каб уся сям’я Смірновых як мага хутчэй пакінула саўгас. Таму ахвотна выкупіў іх кватэру, а яны пераехалі ў Слуцк. Колькі ні спрабавала жанчына ўладкавацца на працу ў Слуцку — не атрымлівалася. Аддзелы кадраў непакоіў артыкул звальнення. Патрымаўшы ў руках працоўную кніжку з запісам звальнення за прагул, Ніне Смірновай адмаўлялі ў працы. Тое ж некаторы час адбывалася і з працаўладкаваннем яе мужа. Толькі дзякуючы сур’ёзнаму знаёмству яму ўдалося ўладкавацца загадчыкам вясковага камбіната бытавога абслугоўвання. Заробак у камбінаце быў сімвалічны, але ў працоўнай кніжцы з’явіўся прыстойны запіс, які «пагасіў» артыкул. Дапамагалі не памерці з голаду і вернікі хрысціянскай абшчыны пяцідзесятнікаў, бо абое актывісты паступова сталі вернікамі.

Пасля Мікалай працаваў некаторы час кіроўцам у геолагаразведцы, у будаўнічай фірме, прарабам у калгасе. Заснаваў у Капыльскім раёне індывідуальнае сантэхнічнае прадпрыемства. Высветлілася, што работы па падводцы каналізацыі і вады ў глубінцы шмат, але для добраўпарадкавання сялянскіх і дачных сядзіб ў вяскоўцаў адсутнічуюць грошы.

— Я ж перанесла стрэс, захварэла, — прадоўжыла распавядаць жанчына. — Зараз — інвалід першай групы. На пенсію, дзяржаўныя дзіцячыя субсідыі, заробак беларускага сантэхніка і заробак зяця-вартаўніка пражыць цяжка, таму Мікалай, які мае добрыя рукі, з’ехаў на заробкі ў Польшчу.

— Вось так дзяржава выціскае сваіх працаздольных грамадзян у іншыя краіны, — робіць выснову Ніна Анатольеўна. Па яе словах, мужу вельмі падабаецца жыць і працаваць у Польшчы. Падабаецца культура жыцця палякаў, ветлівае стаўленне да рабочых з боку кіраўніцтва фірмы і адсутнасць страху перад кіраўніцтвам краіны і працадаўцамі.

Пакуль цесць працуе ў культурнай Польшчы і зарабляе на сям’ю, яго зяць з беларускімі дыпломамі бухгалтара і эканаміста, бацька траіх сыноў і будучага чацвёртага, добрасумленна сочыць за калгаснымі каровамі, каб іх ніхто не скраў. З’ехаць з краіны і пакінуць жонку адну з маленькімі дзецьмі ён не можа, бо хоча ўдзельнічаць у гадаванні і выхаванні сваіх маленькіх дзяцей. Яго жонка, Жана Сімановіч, хоць і канстатуе, што «ў нашай краіне ўсё, што павінна быць па закону, патрэбна выдзіраць», але не зацікаўлена ў ад'ездзе ў іншую краіну. Яна хоча, каб сыны раслі там, нарадзіліся, і мае намер рабіць свой унёсак у змены да лепшага.

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

Больш цікавага на «Новым Часе»: