«Віця хоча, каб усё хутчэй вырашылася»

Званок следчага заспеў Раісу Анатольеўну на працы. З сумбурнай гутаркі жанчына зразумела толькі адно: яе брата забралі ў міліцыю. На пытанне: «За крадзеж?» супрацоўнік органаў адказаў коратка: «Горш», — і адразу адключыўся.

Праз два дні ёй сказалі, што брата абвінавачваюць у падвойным забойстве пенсіянерак. У свой час, Віця адсядзеў дзевяць гадоў за забойства. Сястра асуджанага да смяротнага пакарання спадзяецца на цуд: перагляд справы, замену расстрэлу турэмным зняволеннем і магчымасць калі-небудзь пахаваць брата па-чалавечы.


Раіса Паўлава сустракае нас у кампактнай віцебскай аднапакаёўцы і заклікае размяшчацца ямчэй. Кажа, што нас ніхто не патрывожыць, бо муж яе памёр год таму ад сардэчнага прыступу, а адзіны сын жыве ў Расіі і дома бывае рэдка. Пра малодшага на шэсць гадоў брата Віцю яна ўспамінае з усмешкай.

— У дзяцінстве бацька мяне цяжка караў, Віце шанцавала больш. Тата ў нас быў вельмі строгі, — успамінае Раіса  Анатольеўна. — Мама баялася, таму не ўмешвалася ў выхаваўчы працэс.


З жонкай у Віктара было трое дзяцей. Але жыццё не склалася — і праз дзесяць гадоў шлюбу жанчына з дзецьмі сышла да іншага.

— Брат цяжка перажываў разрыў. З дзецьмі ён працягваў бачыцца. Цяпер яны ўжо павырасталі, і ў іх ёсць свае дзеці, — працягвае Раіса Анатольеўна.

Па словах сястры, пасля разводу Віця злёгку памяняўся. Ён стаў больш закрытым у зносінах, затое працягваў шмат працаваць «на шабашках»: адны папросяць яго бульбу выкапаць, другія — поле абагнаць, трэція — дроў насячы. Гэтым і жыў, а астатні час выдаткоўваў на хатнія справы. Часам да яго дадому сталі заходзіць таварышы, каб разам распіць бутэльку. Раіса  Анатольеўна на той момант ужо жыла ў Віцебску, з братам камунікавала з большага па тэлефоне.


Чарговая «шабашка» скончылася для Віктара самым сумным чынам. У знаёмай пенсіянеркі ён дарабляў лазню. Фізічнай працай ён не грэбаваў, хоць і вельмі слабы на спіну: пасля таго, як яго аднойчы збіла машына, адна нага да канца не аднавілася, а боль ад яе перадаўся ў спіну. Калі Віця прыйшоў за аплатай, ён не толькі не атрымаў грошай за сваю працу, але яшчэ і выслухаў абразы.


Праз некалькі дзён знайшлі целы двух збітых да смерці пенсіянерак — гаспадыні дома, дзе падпрацоўваў Віця, і яе сястры. Забойства адбылося напярэдадні Новага года.

— Ён узяў на сябе віну адразу, калі даваў паказанні. Аднойчы быў выпадак, калі яго абвінавацілі ў крадзяжы шасці мяшкоў бульбы, і ён прызнаў віну, а потым знайшоўся сапраўдны злодзей. Так што ў гэтай справе можа быць тое ж самае. Пад ціскам ён прызнае ўсё, чаго нават не было... Разумееце, вераемнасць судовай памылкі таксама ніхто не адмяняў, нават у незалежнай Беларусі вядома некалькі такіх выпадкаў.


— Шчыра прызнацца, я і думала, што яму дадуць альбо пажыццёвае зняволенне, альбо расстрэл. Але з роднай вёскі пра яго ў судзе ніхто дрэннага слова не сказаў. І зараз я спакойна магу зайсці ў любую хату ў Слабадзе, усе падтрымліваюць, пытаюцца пра Віцю. Я за гэта вельмі ўдзячна землякам. Буду змагацца за яго жыццё да канца: планую звяртацца ў Камітэт па правах ААН. Аднак ці ёсць сэнс у гэтым — пытанне іншае.


Пасля затрымання Раіса Анатольеўна бачыла брата толькі раз. Пра сябе ён падчас сустрэчы не казаў наогул, толькі пытаўся пра здароўе сваякоў і цікавіўся ўраджаем. Вонкава пастарэў. Ярка-аранжавая форма асуджанага так і рэзала ёй вочы. Дзеці на спатканне не прыходзілі і не пішуць яму.


Кожны месяц Раіса Анатольеўна імкнецца сабраць для брата перадачу, хоць зарабляе па цяперашніх мерках капейкі. Яна абавязкова купляе для брата вялікі часопіс з красвордамі і газеты. У апошнім лісце Віця папрасіў не класці яму каўбас, а лепш пабольш гародніны і садавіны. Сястра турбуецца, што ў брата няма зубоў, яму цяжка грызці яблыкі і агуркі.

— Віця хоча, каб усё хутчэй вырашылася. Гэта эмацыйна цяжка — сядзець у камеры аднаму. А тут, за ім у любы момант могуць прыйсці і забраць назаўсёды. Разумееце, я нават яго цела не змагу ўбачыць і пахаваць па-чалавечы. А гэта сапраўднае катаванне для мене — ён жа мне не чужы чалавек. Спадзяюся, што прысуд ўдасца абскардзіць і змяніць хаця б на пажыццёвае зняволенне. Можа, з цягам часу закон зменіцца на менш жорсткі. Разумею, што брату ад гэтага лягчэй не стане, затое яго жыццё працягнецца…

Фота Дзяніса Малышыца



«Генадзь не ведаў да апошняга, куды яго вядуць…»




Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook, падпісвайцеся на наш канал у Яндэкс Дзэн!