«Гонім, каб захаваць традыцыі»

Ёсць у Гродне людзі, што гоняць самагонку ў адкрытую, ды яшчэ і на працы. Проста – работа ў іх такая – гнаць зялёнага змія па восем гадзін штодня.

Сярод тых нешматлікіх шчасліўчыкаў, каму так пашанцавала з працай – Марыя Грышук, тэхнолаг алкагольных вырабаў з маёнтку “Каробчыцы”, дзе некалькі год таму ўзяліся адраджаць традыцыі вырабу беларускай самагонкі і медавухі.

У скарбцы гаспадары трымалі самыя лепшыя свае набыткі. Таму і выбралі гэтае месца, каб размясціць тут вінакурню

У скарбцы гаспадары трымалі самыя лепшыя свае набыткі. Таму і выбралі гэтае месца, каб размясціць тут вінакурню


У маёнтку ўсё аднаўлялі як мае быць, распавядае Марыя. Ёсць тут і палац, і домік упраўляючага, і кузня са сталярняй, і канюшня, і скарбец  — будынак, дзе размяшчалася ўсе самае найлепшае з набыткаў гаспадароў. Адну з вежаў скарбца і вырашылі выдзеліць пад вінакурню, каб гнаць для пачастунку гасцей традыцыйную гарэлку.

“Дазвол на самагонаварэнне нам выдалі “ў мэтах  захавання традыцый”, таму ў крамах нашага напою вы не сустрэнеце, — расказвае тэхнолаг. – Пакаштаваць каробчыцкую “Крамнёўку” можна толькі тут, на замову ў рэстаране ці кафэ”.
У крамах мясцовую самагонку не знайсці. Гандлююць напоем толькі ў рэстаране маёнтка

У крамах мясцовую самагонку не знайсці. Гандлююць напоем толькі ў рэстаране маёнтка


Цэх па вырабу самагона – цалкам сучаснае прадпрыемства. Самагонны апарат – эксклюзіўнай вытворчасці – электрычны з вадзяным ахалоджаннем. Зладзіць бяспечную працу з больш традыцыйным абсталяваннем на дровах не было магчымасці – трэба прытрымлівацца санітарных нормаў.

“Што ў нас засталося з традыцыйнага, дык гэта шмат ручной працы. От бяром з каляжанкай мех мукі і самым што ні на ёсць традыцыйным спосабам валачом у брадзільнаяе аддзяленне”, – жартуе Марыя. Там з пшанічнай мукі першага гатунку і ржанога соладу і замешваецца брага.
Марыя Грышук, тэхнолаг па вырабе алкагольных напояў, распавядае пра таямніцы «сэрца вінакурні», сучаснага самагоннага апарата

Марыя Грышук, тэхнолаг па вырабе алкагольных напояў, распавядае пра таямніцы «сэрца вінакурні», сучаснага самагоннага апарата


Самае галоўнае для самагонкі – гэта вада. Яна мае быць мяккай, інакш добрага напою не атрымаецца. Хаця вада на вытворчасць падаецца з артэзіянскіх крыніц, для вырабу самагонкі яна праходзіць адмысловую падрыхтоўку. Трэба знізіць жосткасць і абезжалезіць.

Калі ж брага адстаіць адведзены час, паўфабрыкат пераносяць у апарат — “сэрца вінакурні”.

“Наліваем брагу і пачынаем грэць, каб падымаўся пар. Унутры там такія талерачкі для асаджэння і трубачкі, у каторых пар кандэнсуецца. А вось адсюль ужо капае самагон”, – з веданнем справы расказвае экспертка.
Праз усе гэтыя трубачкі і талерачкі праходзяць пары з брагі на шляху ператварэння ў гарэлку

Праз усе гэтыя трубачкі і талерачкі праходзяць пары з брагі на шляху ператварэння ў гарэлку


Каб атрымаць напой адмысловай якасці, тут выкарыстоўваюць падвойны перагон. За першым разам адбіраецца “усё, што гарыць”, а другі раз на выхадзе мае быць гарэлка з моцнасцю не слабей за 50 “абаротаў”. Дзякуючы такой тэхналогіі, каробчыцкая самагонка атрымліваецца празрыстай, як сляза, бо сівушнае масла пачынае выпадаць і замутняць прадукт, калі моцнасць ніжэйшая за 40 градусаў.

На другім перагоне ёсць і свае сакрэты. Самую першую самагонку, што пачынае капаць з краніка, ужываць нельга: “Называецца гэты прадукт “галава” і ён цалкам ідзе на ўтылізацыю, бо ўтрымлівае шмат шкодных рэчываў. Так што першыя 10% самагонкі лепш не піць”. Наступная частка — “цела” – ужо падыходзіць для ўжывання. Яе і адбіраюць, каб пачым частаваць гасцей. А “хвост”, слабейшы за 50 градусаў, пасля дадаецца ў брагу і ідзе на наступную перагонку.
За ранейшым часам на вёсцы гналі ўсе, узгадвае Марыя Грышук

За ранейшым часам на вёсцы гналі ўсе, узгадвае Марыя Грышук


“Некалі на вёсцы ўсе па хатах самагон варылі, хоць і забаронена было. Такія часы – грошай не было, а працы на вёсцы шмат – то  згараць, то пасеяць – чым жа яшчэ памагатым аддзячыць? Самагонка была самай хадавой валютай". Адбіралі тады з брагі ўсё, да апошняй каплі. То не дзіва, што вадкасць атрыслівалася мутнай.  Але тыя традыцыі засталіся ўжо ў мінулым.

На сучаснай вінакурні ўсё ідзе па закону і па навуцы. Кожная партыя прадукта правяраецца у сертыфікаванай лабараторыі, а за моцнасцю і арганалептычнымі ўласцівасцямі сочаць самі супрацоўнікі. “Першы раз дэгуставаць алкагольныя напоі нас вучылі на курсах пры  Акадэміі навук. Як смакаваць расказалі, якія рэцэптары на пэўныя смакі рэагуюць, што азначае рэха смаку”, – расказала Марыя Грышук. З яе словаў, стаць дэгустатарам можа амаль  кожны, толькі адчувальнасць смакавых рэцэптараў трэба трэніраваць.
У творчым пошуку тэхнолагі з Каробчыц знйшлі рэцэпты настоек на кожную літару алфавіту

У творчым пошуку тэхнолагі з Каробчыц знйшлі рэцэпты настоек на кожную літару алфавіту



Зараз у Каробчыцах маюць ліцэнзію толькі на выраб “чыстай” гарэлкі. Настойкі ды іншыя варыяцыі — толькі ў планах. Пакуль набыць сертыфікаваныя травы, напрыклад,  палын ці мяту, у Беларусі зусім не проста. “Магчыма, надалей і пашырым асартымент, а пакуль шукаем у мясцовых бабулек даўнія рэцэпты настоек і “балуемся” спробамі іх аднавіць”. У сабранай  калекцыі эксперыментаў ёсць настойкі на кожную літару алфавіту. Напой на дубовых апілках называюць тут мясцовы “каньяк, як конь”, беларускую альтэрнатыву абсэнту бачаць у настоі на палыне, мяце і анісе, а на “салодзенькае” спрабуюць прыгатаваць вішнёвую ратафію ці кантабас на смародзінавых почках.
Беларускі абсэнт вадаруе палыном, мятай і анісам

Беларускі абсэнт вадаруе палыном, мятай і анісам


Для аматараў больш лёгкіх напояў у маёнтку ёсць і альтэрнатыва самагонцы – пітны мёд, ці, папросту, медавуха.  Для яе вырабу адсталявалі асобны цэх.  “Атрымліваем мёд  грачышны, кветкавы, з цвіцення сасны. Медавуха у залежнасці ад гэтага розніцца трошкі па смаку і колеру, але ўсё – у межах тэхналогіі”, – распавядае Марыя Грышук.
Медавуху вараць у асобным цэху. На яе прыгатаванне патрэбна каля месяца часу

Медавуху вараць у асобным цэху. На яе прыгатаванне патрэбна каля месяца часу


Прыгатаванне медавухі доўжыцца каля месяца. За такі час адбываецца натуральнае бражэнне і газаванне напою, а потым і яго “даспяванне”.  На выхадзе пітны мёд мае 5-6 градусаў моцнасці. Самым лепшым кансервантам для медавухі з’яўляецца холад, каторы не дае аднавіцца працэсам бражэння. “Інакш замест медавухі можна атрымаць воцат,” – папярэджве тэхнолаг. А спажываць пітны мёд раіць у гарачыню. Кажа, што смагу лепш за ўсё наталяе.

Ірына Новік, hrodna.life

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

Больш цікавага на «Новым Часе»: