Чым больш жорсткія меры захоча прыняць рэжым, тым карацейшым будзе яго існаванне

Спачатку існавала ўлада, якая балансавала паміж сілавікамі і палітычным блокам, потым яна цалкам даверылася сілавікам, а затым сілавікі падумаюць: «Навошта нам лідар, калі мы і самі кіруем краінай?» 




Фота ua.news

Гісторык-амерыканист, прафесар Еўрапейскага універсітэта ў Санкт-Пецярбургу Іван Курыла разважае ў каметары meduza.io пра тое, як могуць развівацца падзеі ў Расіі.

— З аднаго боку, тое, што пасадзілі Навальнага, — гэта чаканая рэч. Калі ён прыляцеў, людзі спадзяваліся, але наўрад ці хтосьці сур'ёзна чакаў, што яго пакінуць на волі.

Навальны прымушае сістэму праяўляць сябе з боку сілавога кіравання краінай. Ён быў прызнаны пацярпелым па ЕСПЧ, а яго тым не менш прысудзілі да рэальнага тэрміну. З пункту гледжання законнасці і справядлівасці ўсё парушана.

Навальны прымусіў сістэму павесці сябе так — ужо без прыкрыцця легальнасці, якой раней сістэма карысталася.

Сістэма агаліла рэчы, якія існавалі і раней, але яны сталі бачныя значна большай колькасці людзей, якія раней за гэтым не сачылі. Таму большы эфект будуць мець спадарожныя пратэсты і разгон людзей — а не тое, што Навальнага пасадзілі.

Яшчэ некалькі гадоў таму можна было сказаць, што дзяржава ў Расіі кіруецца палітычнымі метадамі. Можна было казаць, што гэта маніпулятыўная методыка, гібрыдны рэжым, электаральная дэмакратыя. Выбары, хай і выхалашчаныя, былі. Былі прадстаўнічыя органы, якія на нешта ўплывалі і прымалі законы.

Была аўтарытарная сістэма, але ў яе быў палітычны курс. Важна, што гэта была палітычная логіка. Цяпер — адчуванне, што палітычныя формы кіравання адкінутыя зусім і краінай пачынаюць кіраваць выключна сілавымі спосабамі. Ніякіх спробаў вырашыць крызіс палітычна няма.

Пытанне ў тым, ці вернецца палітыка ці яе цалкам заменяць сілавыя акты? Асцерагацца гэтага трэба і тым, хто за гэтым стаіць. Гібрыдныя рэжымы існуюць многія дзесяцігоддзі, а ваенныя — адносна кароткі час, меншы, чым жыццё аднаго пакалення.

Тое, што цяпер адбываецца, падобна на пераход ад мяккага аўтарытарызму да вайсковага рэжыму і хунты. У нашым выпадку гэта сілавікі, Расгвардыя, ФСБ, але ніхто з іх не ўмее кіраваць краінай палітычнымі метадамі, яны не ведаюць іх. Палітычны метад для іх — гэта разгон дубінкамі.

Таксама ёсць рызыка ў тым, што спачатку існавала ўлада, якая балансавала паміж сілавікамі і палітычным блокам, потым яна цалкам даверылася сілавікам, а затым сілавікі падумаюць: «Навошта нам лідар, калі мы і самі кіруем краінай?» Напрыклад, хто-небудзь з генералаў Расгвардыі скажа: «Навошта нам наогул абараняць кааператыў «Возера», калі мы і так улада?»

Наколькі доўга працягнецца мабілізацыя пратэставай актыўнасці — незразумела. Не ўпэўнены, што гэта будзе так доўга, як у Беларусі. Але грамадскі рух апошнія разы выходзіў не толькі за Навальнага — гэта не дзясяткі тысяч навальністаў. Навальны даў падставу мабілізавацца тым, каму не падабаецца, куды ідзе краіна.

І нават не ведаю, ці будуць у нас выбары хоць у нейкім сэнсе. Калі будуць, то партыі ўлады будзе нашмат цяжэй. Давер да ўлады падарваны вельмі моцна нават сярод лаяльных да яе людзей.

Я як аптыміст чакаю лепшага — вяртання дэмакратычных свабодаў. Якім чынам гэта адбудзецца, не ведаю — у выніку расколу эліт або Пуцін адумаецца — але нейкая з гэтых магчымасцяў ёсць. Аднак значна больш варта чакаць узмацнення жорсткасці — і некалькіх цяжкіх гадоў для Расіі.

Але чым цямней цяпер будзе сітуацыя, тым яна будзе карацейшай. Чым больш жорсткія меры захоча прыняць рэжым, тым менш гадоў гэты этап працягнецца.

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

  • Апошняе на сайце
,

Больш цікавага на «Новым Часе»: