Нафта ніжэй за 30: Расіі час мяняць эканамічную мадэль?

Танная нафта, санкцыі і дэвальвацыя рубля могуць выклікаць кадравыя змены ва ўрадзе РФ, лічаць эксперты. І не выключаюць, што новая каманда павядзе эканоміку па беларускім шляху.



Getty


Дасягнуўшы ў панядзелак, 14 снежня, сямігадовага мінімуму, цэны на нафту крыху падраслі у аўторак, спыніўшыся ў канцы гандлёвага дня на адзнацы 38,7 долара за барэль. Эксперты адзначаюць, што нязначнае падвышэнне  гэта так званы адскок, за якім можа рушыць услед новае зніжэнне. Цэнтрабанк Расіі ўжо агучыў стрэсавы сцэнар  40 долараў за барэль, Мінфін не выключыў падзення ніжэй за 30 долараў. На думку шэрагу экспертаў, новыя рэаліі могуць прывесці да змены эканамічнай мадэлі ў Расіі, што будзе выяўляцца, у тым ліку, у кадравых перастановах ва ўладных структурах.

"Гэта надоўга"

Усяго за тыдзень нафта гатунку Brent (да яе прывязаны кошт расійскай нафты Urals) знізілася ў цане на 7 працэнтаў, з пачатку 2015 года  на 34%. Фундаментальная прычына падзення - перавышэнне прапановы над попытам. Такая сітуацыя, паводле апошняга дакладу Міжнароднага энергетычнага агенцтва (МЭА), захаваецца і ў бліжэйшай будучыні - эксперты агенцтва чакаюць празмернасці нафты на сусветным рынку да канца 2016 года.

Новыя рэаліі нечакана вырашылі прызнаць і расійскія фінансавыя ўлады. У канцы мінулага тыдня кіраўнік Цэнтрабанка Эльвіра Набіуліна паведаміла, што ЦБ мае шокавы сцэнар, які прадугледжвае цану нафты ў 40 долараў за барэль, падзенне ВУП на 2-3 адсоткі і інфляцыю ў раене 7 працэнтаў.

Міністр фінансаў Антон Сілуанаў пайшоў далей і паведаміў у суботу, што не выключае падзення нават ніжэй за 30 долараў. "Нізкія кошты ў наступным годзе, хутчэй за ўсё, будуць дамінаваць",  мяркуе ён. Нарэшце, у аўторак, 15 снежня, выказаўся памочнік прэзідэнта Расіі Андрэй Белавусаў. "Гэта можа працягнуцца досыць доўга",  заявіў ён журналістам, кажучы пра перспектывы ваганняў цаны на нафту ніжэй за адзнаку ў 40 долараў за барэль і не ўдакладніўшы гарызонту гэтай перспектывы.

Якое падзенне вытрымаюць нафтавікі

Між тым, па словах начальніка аналітычнага аддзела інвесткампаніі "Церых Кэпітал Менеджмент" Мікалая Падлеўскіх, гэта адно з галоўных пытанняў сёння. Па яго словах, разава нафтавыя кампаніі могуць вытрымаць зніжэнне коштаў да 10 долараў за барэль і нават ніжэй: "Многія могуць працаваць нават пры адмоўнай рэнтабельнасці на працягу нейкага часу. Гэта паказвае, у прыватнасці, вопыт канадскіх кампаній, якія працуюць на сланцавых пясках".

"Калі ж выявіцца перспектыва зацяжнога зніжэння, кампаніі пачнуць згортваць не толькі інвестыцыйныя, але і бягучыя праекты",  паведаміў аналітыкі DW. Такім чынам, паводле яго выказвання, вырашальнае значэнне будуць мець не столькі нізкія цэны, колькі "твор нізкіх коштаў на працягласць іх ўтрымання". Ад поспехаў нафтавікоў, у сваю чаргу, напрамую залежыць напаўняльнасць расійскага бюджэту. Пакуль у 2016 год закладзены кошт нафты 50 долараў за барэль.

Наступствы для бюджэту і насельніцтва

"Зніжэнне коштаў і памяншэнне даходаў бюджэту вядзе да згортваньня ўсіх расходных артыкулаў  нейкіх істотна, нейкіх проста пад нуль. Гэта пагражае рэзкім нарастаннем сацыяльнай напружанасці і зрухамі ў палітычных канфігурацыях, калі не казаць пра горшым",  прагназуе Падлеўскіх.

Дырэктар аналітычнага дэпартамента кампаніі "Альпары" Аляксандр Разуваеў лічыць, што катастрофы чакаць не варта: "Бюджэт будзе сыходзіцца  урад для гэтага проста будзе аслабляць рубель". У канчатковым выніку гэта, зразумела, выльецца ў інфляцыю, дэфіцыт і зніжэнне якасці жыцця.

Як заявіў DW дырэктар Інстытута эканомікі РАН Руслан Грынберг, "тыя дваццаць адсоткаў расіян, якія прынята адносіць да знакамітага сярэдняга класа і якія больш-менш нармальна жывуць, перастануць жыць нармальна. Трэба будзе пераходзіць на больш танныя прадукты, эканоміць, залазіць у запасы".

Прычыны і наступствы

Па словах Грынберга, сітуацыя, у якой апынулася эканоміка Расіі - гэта вынік распусты ад высокіх цэн і рынкавага дагматызму: "Колькі гадоў запар мы паўтараем банальнае  мы залежым ад бочкі нафты, але нічога не робім. І вось усе пагрозы рэалізаваліся". Эканаміст у гэтай сувязі прывёў цытату з Ніцшэ аб тым, што "даражэй за ўсё ў жыцці нам даводзіцца плаціць за грэбаванне банальнасцямі".

Плаціць за грэбаванне, на думку Аляксандра Разуваева, прыйдзецца тым самым рынкавых дагматыкам, а менавіта чыноўнікам, якія прадстаўляюць у цяперашнім урадзе так званы ліберальны эканамічны блок. "У нас ужо іншая эканамічная рэальнасць: нізкія цэны на нафту, санкцыі, мы адрэзаныя ад рынку капіталу. Патрэбна і іншая эканамічная палітыка",  тлумачыць Разуваеў.

Па яго словах, на змену ўмоўнай камандзе першага віцэ-прэм'ера Ігара Шувалава можа прыйсці каманда памочнік прэзідэнта Сяргея Глазьева: "Гэта будуць людзі, якія выступаюць за ўзмацненне ролі дзяржавы, абмежаванні на валютныя аперацыі для банкаў і прадпрыемстваў. Гэта значыць папросту прыхільнікі мадэлі, якая гістарычна дзейнічае ў Беларусі".

Патрэбна залатая сярэдзіна

Па думку Руслана Грынберга, такога кшталту змена курсу наўрад ці дапаможа: "Патрэбна сярэдзінная пазіцыя. Трэба спрабаваць разняволіць бізнес, таму што цяпер ён заціснуты канчаткова. Плюс, як гэта ні дзіўна, трэба развіваць інвестпраекты, у прыватнасці, інфраструктурныя  высакахуткасныя жалезныя дарогі, каб неяк сцягваць тэрыторыю".

Зрэшты, верагодна, менавіта буйныя інвестыцыйныя праекты першымі пойдуць пад нож.

"Галоўны "тлушч", які пакуль здымаецца, - гэта інвестыцыйныя праекты. Хай яны афіцыйна не адмяняюцца, але адсоўваюцца ў бясконца далёкую будучыню. Гэта галоўны рэзерв, які выкарыстоўвае і дзяржава, і нафтавыя кампаніі",  адзначае Мікалай Падлеўскіх.

Прычына выбару менавіта такога рэзерву таксама простая. "Няма людзей, няма праектных інстытутаў, каб займацца няўдзячнай чорнай працай па стварэнні новай эканомікі",  падсумаваў Руслан Грынберг.

Нямецкая хваля

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook, падпісвайцеся на наш канал у Яндэкс Дзэн!

  • Апошняе на сайце
,

Больш цікавага на «Новым Часе»: